Početkom XVIII veka Petrovaradinska tvrđava predstavljala je jednu od najvažnijih tačaka odbrane Habzburške monarhije prema Osmanskom carstvu. Nasuprot tvrđavi, na levoj obali Dunava, nalazio se Petrovaradinski šanac, mlado civilno naselje nastalo svega nekoliko decenija ranije, preteča današnjeg Novog Sada. Njegovi stanovnici živeli su u neposrednoj blizini granice dva velika carstva i bili su svesni da od sudbine tvrđave zavisi i njihova budućnost.
Tokom leta 1716. godine Osmansko carstvo pokrenulo je veliki vojni pohod sa namerom da povrati izgubljene teritorije i oslabi habzburški položaj na Dunavu. Moćna osmanska vojska stigla je pred Petrovaradin, gde ju je dočekala habzburška armija kojom je komandovao princ Eugen Savojski. U okolini tvrđave i na prostorima između Petrovaradina i Sremskih Karlovaca koncentrisale su se desetine hiljada vojnika, pretvarajući ovo područje u jedno od glavnih ratišta Evrope tog vremena.
Presudni sukob odigrao se 5. avgusta 1716. godine. Posle nekoliko časova teških borbi habzburška vojska izvojevala je pobedu, a veliki vezir Damat Ali-paša smrtno je ranjen. Poraz osmanske vojske zaustavio je njeno dalje napredovanje i omogućio Habzburškoj monarhiji da učvrsti svoju vlast u ovom delu Podunavlja.
Za stanovnike Petrovaradinskog šanca ishod bitke imao je dalekosežne posledice. Pobeda je donela veću sigurnost i stvorila uslove za nastavak razvoja trgovine, zanatstva i naseljavanja. Blizina moćne tvrđave i sve stabilnije prilike omogućile su da se malo pogranično naselje postepeno pretvori u značajno privredno i društveno središte.
Iako se sama bitka vodila na desnoj obali Dunava, njen značaj za budući Novi Sad bio je izuzetan. Stabilizacija granice i dugotrajniji period mira omogućili su dalji rast naselja koje će nekoliko decenija kasnije dobiti status slobodnog kraljevskog grada i ime Novi Sad.