Event Category: Znamenite ličnosti

Ime Jovana Jovanovića Zmaja zauzima posebno mesto u istoriji Novog Sada. Pesnik, lekar i jedan od najistaknutijih kulturnih stvaralaca XIX veka ostavio je dubok trag u srpskoj književnosti, a veliki deo svog života i rada vezao je upravo za grad na Dunavu. Njegove pesme, časopisi koje je uređivao i angažovanje u kulturnom i društvenom životu učinili su ga jednom od najvoljenijih ličnosti srpske istorije.

Tokom decenija nakon njegove smrti, sećanje na Zmaja ostalo je snažno prisutno među Novosađanima. Njegovo ime nosile su ulice, škole i ustanove, a jedna od najpoznatijih gradskih ulica dobila je naziv Zmaj Jovina. Upravo u toj pešačkoj zoni, među prolaznicima i svakodnevnim životom grada, 1984. godine postavljen je spomenik posvećen velikom pesniku.

Spomenik je izradio vajar Jovan Soldatović, jedan od najznačajnijih srpskih skulptora XX veka. Za razliku od monumentalnih spomenika namenjenih velikim trgovima, figura Jovana Jovanovića Zmaja uklopljena je u svakodnevni ambijent grada. Prikazan je u prirodnoj veličini, što je doprinosilo utisku bliskosti i činilo da pesnik simbolično ostane među svojim sugrađanima.

Vremenom je spomenik postao jedno od najprepoznatljivijih mesta Novog Sada. Generacije stanovnika i posetilaca fotografisale su se pored njega, a susreti „kod Zmaja“ postali su deo svakodnevnog gradskog života. Na taj način spomenik je prerastao svoju prvobitnu memorijalnu ulogu i postao deo identiteta grada.

Zbog toga se postavljanje spomenika Jovanu Jovanoviću Zmaju 1984. godine smatra značajnim događajem u kulturnoj istoriji Novog Sada. Njime je grad odao trajnu počast jednom od svojih najpoznatijih građana i još jednom potvrdio koliko su književnost i kultura duboko utkane u njegov identitet.

Početkom tridesetih godina XX veka Novi Sad je već bio sedište Dunavske banovine i jedan od najvažnijih gradova Kraljevine Jugoslavije. U gradu su se preplitale različite kulturne i istorijske tradicije, a sećanje na ličnosti koje su oblikovale njegov razvoj zauzimalo je posebno mesto u javnom životu. Među njima se izdvajao Svetozar Miletić, političar, advokat, publicista i nekadašnji gradonačelnik Novog Sada, čije je ime već decenijama bilo duboko povezano sa istorijom grada.

Miletić je tokom druge polovine XIX veka imao izuzetnu ulogu u političkom i društvenom životu Srba u Ugarskoj. Kao gradonačelnik Novog Sada zalagao se za razvoj grada, unapređenje obrazovanja i jačanje kulturnih ustanova. Njegov rad i političko delovanje ostavili su snažan trag, zbog čega je među savremenicima i kasnijim generacijama uživao veliki ugled.

U znak poštovanja prema njegovom nasleđu, 1933. godine na tadašnjem Trgu oslobođenja, današnjem Trgu slobode, podignut je spomenik Svetozaru Miletiću. Autor monumenta bio je znameniti hrvatski vajar Ivan Meštrović, jedan od najistaknutijih umetnika svog vremena. Bronzana figura Miletića postavljena je ispred Gradske kuće, na mestu koje je predstavljalo samo srce Novog Sada.

Podizanje spomenika imalo je veliki simbolički značaj. Time je grad odao priznanje svom nekadašnjem gradonačelniku i čoveku koji je snažno uticao na njegov politički i kulturni razvoj. Spomenik je ubrzo postao jedno od najprepoznatljivijih mesta u gradu, a prostor oko njega središte javnog života i mesto okupljanja Novosađana.

Tokom burnih događaja XX veka spomenik je delio sudbinu grada. Tokom mađarske okupacije u Drugom svetskom ratu bio je uklonjen, ali je nakon završetka rata vraćen na svoje mesto, gde se i danas nalazi. Njegova silueta, zajedno sa Gradskom kućom i Crkvom Imena Marijinog, čini jednu od najpoznatijih vizura Novog Sada.