U drugoj polovini XIX veka Novi Sad se ubrzano oporavljao od razaranja koja je pretrpeo tokom bombardovanja 1849. godine. Obnovljeni grad ponovo je postajao privredno i kulturno središte, a među njegovim građanima jačala je želja za razvojem ustanova koje bi negovale jezik, književnost i umetnost. U takvoj atmosferi, 1861. godine osnovano je Srpsko narodno pozorište, prvo profesionalno pozorište među Srbima.
Inicijativa za osnivanje potekla je od uglednih građana, književnika i kulturnih poslenika, među kojima je važnu ulogu imao Jovan Đorđević. Cilj nove ustanove bio je da kroz pozorišnu umetnost doprinese razvoju kulture i obrazovanja i da publici pruži predstave na srpskom jeziku. Osnivanje pozorišta predstavljalo je značajan korak u stvaranju savremenog kulturnog života i deo šireg nacionalnog i prosvetnog preporoda.
Prve predstave izvođene su pred brojnom publikom, a glumci i umetnici okupljeni oko pozorišta putovali su i gostovali u mnogim mestima. Srpsko narodno pozorište brzo je steklo ugled i postalo jedno od najvažnijih kulturnih središta srpskog naroda. Njegov repertoar obuhvatao je domaća i strana dela, a kroz pozorišne predstave širile su se književne i umetničke ideje koje su oblikovale kulturni život čitavog regiona.
U to vreme Novi Sad je već bio poznat po svojim školama, književnicima, izdavačkoj delatnosti i živom društvenom životu. Osnivanje Srpskog narodnog pozorišta dodatno je učvrstilo njegov položaj grada u kojem su se okupljali najznačajniji kulturni stvaraoci tog doba. Zahvaljujući takvim ustanovama, Novi Sad je sve više opravdavao naziv „Srpska Atina“, koji će se tokom XIX veka ustaliti kao simbol njegovog kulturnog značaja.
Srpsko narodno pozorište nastavilo je da se razvija i kroz naredne generacije postalo jedna od najvažnijih pozorišnih institucija Srbije. Njegova tradicija traje i danas, a ime ustanove ostalo je neraskidivo povezano sa Novim Sadom.